Có phải học tiếng Anh càng sớm càng tốt?

“Nếu con không đi học sớm thì sẽ không thể nào giỏi tiếng Anh”, đây là quan niệm chưa đúng đắn và thiếu một cái nhìn toàn diện.

Nguồn gốc của tư tưởng “học tiếng Anh càng sớm càng tốt”

Thông điệp “học tiếng Anh càng sớm càng tốt” mình đã nghe từ lâu. Lần đầu tiên vào năm 2010, chị đồng nghiệp tại trường công lập Grand Rapids Public schools (Michigan, Mỹ) nói “nếu học tiếng Anh sau 11 tuổi, sẽ vĩnh viễn không bao giờ được như bản xứ”. Sau này, nhiều người cũng thấm nhuần tư tưởng này.

Tư tưởng “học tiếng Anh càng sớm càng tốt” dựa trên một học thuyết gọi là Critical Period Hypothesis (CPH), ra đời giữa thế kỷ 20. Cái tên gắn liền với học thuyết này là Lenneberg, cho rằng nếu học ngôn ngữ mẹ đẻ sau độ tuổi nhất định (lấy mốc là tuổi dậy thì, khoảng 11 tuổi thời xưa và thời nay ở Mỹ khoảng 9 tuổi), thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Họ tin rằng khi não bộ trẻ con chưa hoàn thiện, việc hấp thụ ngôn ngữ dễ hơn.

Học sớm hay muộn không quan trọng bằng học gì và học như thế nào. Ảnh: Korea Bizwire

Học sớm hay muộn không quan trọng bằng học gì và học như thế nào. Ảnh: Korea Bizwire

Về sau các nhà ngôn ngữ học nghiên cứu thêm, thấy học thuyết này không chỉ đúng với ngôn ngữ mẹ đẻ, mà còn đúng cả với việc học ngôn ngữ thứ hai, thứ ba… Từ đó, người ta cho rằng học ngôn ngữ muộn thì sẽ khó khăn hơn, sinh ra ý niệm “the younger, the better” (càng sớm, càng tốt). Tiếng Anh được đưa vào chương trình giảng dạy sớm hơn tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Phụ huynh bắt đầu lo lắng nếu con không đi học sớm sẽ không thể nào giỏi tiếng Anh.

Mình dành khá nhiều thời gian nghiên cứu, phân tích các tài liệu liên quan trong 10 năm trở lại đây, để giải thích vấn đề một cách khách quan nhất.

Nghiên cứu về CPH được thực hiện như thế nào?

Khi ai đó bảo mình “nghiên cứu chỉ ra rằng …”, thì mình sẽ lập tức hỏi “nghiên cứu đó được thực hiện như thế nào?”. Không phải kết quả của nghiên cứu là chân lý, bởi bản thân nghiên cứu có những hạn chế nhất định. Hơn nữa, cùng nghiên cứu về một vấn đề, kết quả thực hiện ở vùng này có thể sẽ khác với vùng khác. Các nghiên cứu về CPH trên thế giới hiện có rất nhiều quan điểm mâu thuẫn.

1. Nghiên cứu ủng hộ CPH

Các nghiên cứu chủ yếu thực hiện ở quốc gia nói tiếng Anh là ngôn ngữ bản xứ (inner circle – tức những người học tiếng Anh tại quốc gia mà tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức, sử dụng rộng rãi trong và ngoài trường, như Mỹ, Anh, Australia, New Zealand, Canada…). Họ so sánh người bắt đầu học tiếng Anh sau 11 tuổi (mốc tuổi dậy thì) với người bản xứ, thấy kém hơn, đặc biệt là kỹ năng nói.

2. Nghiên cứu (tạm gọi) phản bác CPH

Nhiều nghiên cứu khác cho thấy người học muộn cũng đạt được trình độ của bản xứ, kể cả “accent”. Tuy nhiên, chúng thực hiện ở các nước ESL – tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, chưa thấy có nghiên cứu nào ở các nước EFL – tiếng Anh là ngoại ngữ như Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Bên cạnh đó, một số nghiên cứu cho rằng nếu bạn tiếp xúc và học tiếng Anh trong khoảng 2.000 giờ thì dường như không còn khoảng cách tuổi tác giữa người học sớm với người học muộn.

Bất cập của các nghiên cứu

Tại sao không có nghiên cứu nào cho thấy người học ở các nước EFL như Việt Nam có thể đạt được trình độ tiếng Anh của người bản xứ? Sự khác biệt của EFL và ESL là yếu tố môi trường. Ở Mỹ (ESL), bạn đi học tiếng Anh, ra đường ai ai cũng nói tiếng Anh. Còn ở Việt Nam (EFL), bạn học tiếng Anh 3-4 giờ mỗi tuần, về nhà nói tiếng Việt. Nếu chăm chỉ, bạn có thêm vài tiếng ngồi xem TV bằng tiếng Anh, việc tương tác bằng tiếng Anh ngoài lớp học khó xảy ra thường xuyên. Như vậy, yếu tố input (đầu vào như các nguồn nghe, đọc tiếng Anh) và interaction (tương tác bằng tiếng Anh với giáo viên, bạn bè và cộng đồng những người nói tiếng Anh) rõ ràng đóng vai trò quan trọng.

Các nghiên cứu ủng hộ CPH chưa tính đến yếu tố đầu vào, tương tác mà người học có được. Ví dụ, hai người nhập cư đều muộn (sau tuổi dậy thì), một người 13 tuổi, một người 20 tuổi. Với cùng thời gian ở Mỹ, người 13 tuổi đi học cả ngày, suốt ngày ngồi trên lớp nghe bạn bè thầy cô nói tiếng Anh, rồi phải làm việc nhóm, đương nhiên là tiếng Anh sẽ khác với người 20 tuổi, đi làm công nhân nhà máy, cả ngày ngồi máy, chẳng cần nghe hay nói nhiều với ai. Những nghiên cứu về CPH chưa phân loại được hai loại “late starters” (những người bắt đầu muộn) này. Nếu phân loại, biết đâu họ sẽ thấy nhóm người học muộn nhưng lại ở trong môi trường có nhiều tương tác với tiếng Anh, chẳng kém gì so với người bản xứ?

Ngoài ra, các nghiên cứu ủng hộ CPH không so sánh kỹ người học sớm với người học muộn, mà so sánh người học muộn với bản xứ. Điều này thiếu công bằng. Nghiên cứu thực hiện bằng “grammatical judgment test” (cho đọc một loạt câu và đánh giá xem câu đó ổn hay không) và “speech production” (đọc một đoạn văn để người bản xứ đánh giá xem giọng có giống bản xứ không). Các lĩnh vực khác như viết, đọc, nghe vẫn chưa được động đến.

Gợi ý cho phụ huynh Việt Nam

Như mình chỉ ra ở trên, tương tác và đầu vào là rất quan trọng, đặc biệt ở các nước EFL như Việt Nam. Điều quan trọng nhất không phải học sớm hay muộn, vì nghiên cứu chưa chỉ ra học muộn kém hơn học sớm.

Quan trọng là đầu vào (nếu muốn con nói như bản xứ thì cho nghe các nguồn bản xứ nói, viết), tương tác (nói chuyện với người khác bằng tiếng Anh). Như mình nói ở trên, một số nghiên cứu chỉ ra rằng sau hơn 2.000 giờ học và tiếp xúc bằng tiếng Anh thì học sớm không thấy có lợi thế gì so với học muộn. 2.000 giờ học, nếu chỉ học trên lớp 4 giờ một tuần, thì mất chừng 10 năm. Nếu muốn rút ngắn thành 5 năm hay ít hơn, số giờ tiếp xúc tiếng Anh ngoài giờ học phải tăng lên gấp đôi. Nếu bạn chỉ cho con đi học thêm tiếng Anh, mà không đảm bảo đủ lượng đầu vào và tương tác nhận được, thì hiệu quả không cao.

Cho con đi học sớm, bố mẹ cảm thấy yên tâm khi nghe con bi bô vài câu đơn giản, đọc được vài từ. Nhưng điều này phù hợp với gia đình có điều kiện, vì nếu cho con đi học từ năm 4 tuổi, chi phí học hành không phải là nhỏ. Theo mình, học sớm giúp con tự tin, thoải mái hơn, chứ không thực sự liên quan tới hiệu quả.

Nếu con học tiếng Anh muộn một chút thì có sao không? Dựa trên những phân tích ở trên, câu trả lời của mình là không sao cả, miễn các con được đào tạo đúng cách, nghe nói đọc viết đầy đủ, đảm bảo số giờ tiếp xúc, học trong môi trường “immersion” (nhúng chìm) bằng tiếng Anh thì càng tốt.

Một vấn đề nhiều phụ huynh băn khoăn là con có nhất thiết phải nói tiếng Anh như người bản xứ hay không? Ai cũng mong điều đó, nhưng các nghiên cứu lấy bản xứ làm thước đo đã trở nên cũ. Nhiều người không thể nói như người bản xứ, nhưng vẫn sử dụng tiếng Anh thuần thục để phục vụ công việc, học tập.

1 534 thoughts on “Có phải học tiếng Anh càng sớm càng tốt?

  1. Pingback: shilgretulop
  2. Pingback: 30 dow stocks
  3. Pingback: Agen Casino Online
  4. Pingback: zoredfurilort
  5. Pingback: Miami Seo Company
  6. Pingback: eSports
  7. Pingback: nährstoffe.com
  8. Pingback: sbobet mobile
  9. Pingback: car report
  10. Pingback: judi slot online
  11. Pingback: DPO service
  12. Pingback: 먹튀검증
  13. Pingback: 먹튀사이트
  14. Pingback: website
  15. Pingback: car service
  16. Pingback: car sales
  17. Pingback: A1 COIN CEO
  18. Pingback: Business Loans
  19. Pingback: Prolotherapy
  20. Pingback: tshirt design
  21. Pingback: A1 COIN CEO
  22. Pingback: bratdeckel
  23. Pingback: Liquid Lsd
  24. Pingback: 메이저사이트
  25. Pingback: buy coffee online
  26. Pingback: hosting
  27. Pingback: zubbit.io
  28. Pingback: tinder faq
  29. Pingback: html
  30. Pingback: oops concepts
  31. Pingback: taxi naar Schiphol
  32. Pingback: povesti ilustrate
  33. Pingback: best cbd gummies
  34. Pingback: Septic Pumping
  35. Pingback: parking management
  36. Pingback: Kratki.pl
  37. Pingback: Studiopaparazzi.pl
  38. Pingback: Exotic dancers
  39. Pingback: DRZWI WEWNĘTRZNE
  40. Pingback: state farm com
  41. Pingback: corporate
  42. Pingback: abwehr messer
  43. Pingback: CRS Info Solutions
  44. Pingback: startup
  45. Pingback: slot online
  46. Pingback: 2020 NECO Answers
  47. Pingback: judi slot online
  48. Pingback: Click here
  49. Pingback: brujos en quito
  50. Pingback: Entrümpelung Wien
  51. Pingback: site
  52. Pingback: pkv games online
  53. Pingback: Coral Casino
  54. Pingback: Agen Depo Pulsa
  55. Pingback: teen
  56. Pingback: microbt
  57. Pingback: 먹폴
  58. Pingback: link
  59. Pingback: check this
  60. Pingback: cat supplies
  61. Pingback: entrepreneurs
  62. Pingback: winoutt
  63. Pingback: GymDeck
  64. Pingback: quotes
  65. Pingback: Birger Dehne
  66. Pingback: kotakqq
  67. Pingback: fox videos
  68. Pingback: computer security
  69. Pingback: gypsy eviction
  70. Pingback: CRAR
  71. Pingback: french translation
  72. Pingback: scooter kopen tips
  73. Pingback: apm software
  74. Pingback: www.geico.com
  75. Pingback: Farmers insurance
  76. Pingback: esurance quote
  77. Pingback: Progresive
  78. Pingback: usaa quotes
  79. Pingback: acuity quote
  80. Pingback: fashion shoes
  81. Pingback: virtual telethons
  82. Pingback: Sznurek 2mm
  83. Pingback: look at this
  84. Pingback: view it now
  85. Pingback: link jasa bola
  86. Pingback: automation service
  87. Pingback: brands
  88. Pingback: smart cart vape
  89. Pingback: สล็อต
  90. Pingback: auto accident
  91. Pingback: auto accident
  92. Pingback: sheriff officers
  93. Pingback: create own brand
  94. Pingback: iPhone Cases
  95. Pingback: buy cereal carts
  96. Pingback: 687 credit score
  97. Pingback: Pestle
  98. Pingback: cbd stores
  99. Pingback: cbdgummies
  100. Pingback: cbd cartridge
  101. Pingback: vape cbd oil
  102. Pingback: wholesale hemp
  103. Pingback: B2B Sales Leads
  104. Pingback: ton cach nhiet
  105. Pingback: jersey tops
  106. Pingback: royalty free music
  107. Pingback: 金城碧海
  108. Pingback: tv bailiffs
  109. Pingback: sheriff officers
  110. Pingback: sheriff officers
  111. Pingback: bailiffs
  112. Pingback: Onion Urls
  113. Pingback: Alora
  114. Pingback: udemy coupon code
  115. Pingback: acim teacher
  116. Pingback: SEO Brisbane
  117. Pingback: Google Ads
  118. Pingback: flying salon
  119. Pingback: local salons
  120. Pingback: cheap estate agent
  121. Pingback: rent meeting rooms
  122. Pingback: eyecare near me
  123. Pingback: Alex J Krzyston
  124. Pingback: สล็อต
  125. Pingback: Pgslot
  126. Pingback: ufabet
  127. Pingback: cbd gummies 500mg
  128. Pingback: B2B Data List
  129. Pingback: jelly adult plugs
  130. Pingback: uk adultshop
  131. Pingback: online calculator
  132. Pingback: Steve Mascarin
  133. Pingback: cat supplies
  134. Pingback: bitcoin era app
  135. Pingback: best investments
  136. Pingback: Judi Slot Pulsa
  137. Pingback: language jobs
  138. Pingback: skulls
  139. Pingback: judi slots online
  140. Pingback: slotxo
  141. Pingback: 裸聊視訊
  142. Pingback: domino bandar qq
  143. Pingback: baby poster
  144. Pingback: middle scplays
  145. Pingback: decoration maison
  146. Pingback: decoration maison
  147. Pingback: cours en ligne Mac
  148. Pingback: Fresh Traffic
  149. Pingback: 激安iPhone通販
  150. Pingback: Live Crypto Price
  151. Pingback: may nakita ulit
  152. Pingback: click here
  153. Pingback: IKONOWE DESKI
  154. Pingback: fitness
  155. Pingback: bankrotas
  156. Pingback: JAMB
  157. Pingback: egybest
  158. Pingback: female chat
  159. Pingback: investment casting
  160. Pingback: omnichannel pos
  161. Pingback: genf20plus
  162. Pingback: crazy bulk review
  163. Pingback: best neck massager
  164. Pingback: penomet
  165. Pingback: male extra
  166. Pingback: Adulty Stockings
  167. Pingback: 100000 email list
  168. Pingback: Luxury Coffee
  169. Pingback: njtdfgadulo
  170. Pingback: drum bouwens
  171. Pingback: motion design
  172. Pingback: hemp pre-roll
  173. Pingback: unsecured loans
  174. Pingback: aclu blogger
  175. Pingback: slot online
  176. Pingback: สล็อต
  177. Pingback: ipl 2021 schedule
  178. Pingback: state farm
  179. Pingback: Tecno Phones Price
  180. Pingback: The general quotes
  181. Pingback: auto insurance us
  182. Pingback: iptv zgemma
  183. Pingback: My Baby My Home
  184. Pingback: handkerchief code
  185. Pingback: 2020 props id
  186. Pingback: here
  187. Pingback: betflik
  188. Pingback: gruis wiet
  189. Pingback: clicking here
  190. Pingback: concrete testing
  191. Pingback: props id websites
  192. Pingback: props ids
  193. Pingback: Treatment
  194. Pingback: cenforce 100
  195. Pingback: golf bag tags
  196. Pingback: recruitment
  197. Pingback: data
  198. Pingback: Concise Finance
  199. Pingback: m88
  200. Pingback: customized boxes
  201. Pingback: rehabs near me
  202. Pingback: ghee
  203. Pingback: sbobet.com
  204. Pingback: web hosting
  205. Pingback: screenwriting
  206. Pingback: 188bet
  207. Pingback: w88
  208. Pingback: vnw88vn
  209. Pingback: Gym Tshirt
  210. Pingback: stress them
  211. Pingback: web design
  212. Pingback: Plunge
  213. Pingback: floral dresses
  214. Pingback: Shift Dresses
  215. Pingback: Adult Blog
  216. Pingback: sv388
  217. Pingback: 1gomgom
  218. Pingback: letou
  219. Pingback: fb88vn
  220. Pingback: fun88 link
  221. Pingback: vn888
  222. Pingback: jbo
  223. Pingback: Dama NV Casinos
  224. Pingback: canoe stabilizers
  225. Pingback: wooden hot tub
  226. Pingback: on line pharmacy
  227. Pingback: abaya
  228. Pingback: kamagra bestellen
  229. Pingback: wiet bestellen
  230. Pingback: stories viewer
  231. Pingback: viagra
  232. Pingback: dark web links
  233. Pingback: anonymous bitcoin
  234. Pingback: scholarships
  235. Pingback: buy dmt online
  236. Pingback: big chief extracts
  237. Pingback: huchas infantiles
  238. Pingback: AllsWeb Contact
  239. Pingback: sanchore live
  240. Pingback: private detectives
  241. Pingback: m88cvf
  242. Pingback: click here
  243. Pingback: carrier
  244. Pingback: toptan gıda
  245. Pingback: For All Beauty
  246. Pingback: there
  247. Pingback: viajes a medida
  248. Pingback: go
  249. Pingback: Jouwthema.nl
  250. Pingback: Ergochair 2
  251. Pingback: Vape Deals UK
  252. Pingback: Financial hardship
  253. Pingback: this site
  254. Pingback: Buy Gold Nuggets
  255. Pingback: agen poker online
  256. Pingback: Lkw-Waagen
  257. Pingback: Crema Hidratante
  258. Pingback: ipe decks
  259. Pingback: indoor gardening
  260. Pingback: Gellan Gum price
  261. Pingback: ISO 22716
  262. Pingback: Just CBD
  263. Pingback: CBD store
  264. Pingback: JustCBD
  265. Pingback: CBD Oil for Cats
  266. Pingback: JustCBD
  267. Pingback: Just CBD Products
  268. Pingback: CBD Products
  269. Pingback: Nicotine Salts
  270. Pingback: Nicotine Salts
  271. Pingback: Software
  272. Pingback: Vogue
  273. Pingback: blogs
  274. Pingback: slot online
  275. Pingback: buy viagra on line
  276. Pingback: m88 asia
  277. Pingback: domino228
  278. Pingback: 7M live
  279. Pingback: Liverpool
  280. Pingback: Slot
  281. Pingback: jdb
  282. Pingback: sa game 66
  283. Pingback: betflik
  284. Pingback: Agen Casino Online
  285. Pingback: click aqui
  286. Pingback: Partner werden
  287. Pingback: Hot water systems
  288. Pingback: Become an Avon Rep
  289. Pingback: ESTA USA
  290. Pingback: daftar slot
  291. Pingback: DMARC Analyzer
  292. Pingback: agen casino sbobet
  293. Pingback: slot online
  294. Pingback: casino online
  295. Pingback: 메리트카지노
  296. Pingback: covid-19
  297. Pingback: westendsm.com
  298. Pingback: Handbag vegan
  299. Pingback: คาสิโน
  300. Pingback: Buy Kratom
  301. Pingback: JustKratom
  302. Pingback: JustKratom Store
  303. Pingback: JustKratom
  304. Pingback: Buy Kratom
  305. Pingback: Beard Salts
  306. Pingback: Nightwear
  307. Pingback: French Knickers
  308. Pingback: Longline Bras
  309. Pingback: sing
  310. Pingback: Tik Tok Auto Liker
  311. Pingback: Free IG Followers
  312. Pingback: politics
  313. Pingback: banking
  314. Pingback: education
  315. Pingback: poker online
  316. Pingback: login joker123
  317. Pingback: daftar pkv games
  318. Pingback: Zilver armbandje
  319. Pingback: prediksi togel sgp
  320. Pingback: remove icloud
  321. Pingback: debt schedule
  322. Pingback: SEO Company India
  323. Pingback: Rabattcode
  324. Pingback: Is Delta 8 Legal?
  325. Pingback: Moon Arab chat
  326. Pingback: quote roots
  327. Pingback: the zebra.com
  328. Pingback: Forever QE
  329. Pingback: superslot
  330. Pingback: jasa seo backlink
  331. Pingback: animation
  332. Pingback: stogo danga
  333. Pingback: geometric print
  334. Pingback: Tea from Sri Lanka
  335. Pingback: ofis mebelleri
  336. Pingback: www.gcisd-k12.org
  337. Pingback: Cocktail Pool
  338. Pingback: WhatsApp Aero
  339. Pingback: perfume perfume
  340. Pingback: 스포츠중계
  341. Pingback: Ruko kota wisata
  342. Pingback: cbd store online
  343. Pingback: cbd gummies dosage
  344. Pingback: cartridge cbd
  345. Pingback: 강남셔츠룸
  346. Pingback: 카지노사이트
  347. Pingback: website
  348. Pingback: 먹튀사이트
  349. Pingback: 피망머니상
  350. Pingback: 성인용품샵
  351. Pingback: Jam Sholat Digital
  352. Pingback: ssl check
  353. Pingback: Swimmingpools
  354. Pingback: raja poker88
  355. Pingback: 대구의밤
  356. Pingback: treatment
  357. Pingback: wecando experience
  358. Pingback: cooklife
  359. Pingback: portraits
  360. Pingback: Cryptocurrency
  361. Pingback: 부달
  362. Pingback: Ovalpool
  363. Pingback: Poolabdeckung
  364. Pingback: Innenfolie
  365. Pingback: increase fans
  366. Pingback: judi online
  367. Pingback: judi slot
  368. Pingback: BROJUDI
  369. Pingback: judi slot
  370. Pingback: Situs Judi Online
  371. Pingback: brita
  372. Pingback: 호빠
  373. Pingback: lyrics
  374. Pingback: sbobet
  375. Pingback: slotxo
  376. Pingback: cbd gummies
  377. Pingback: best cbd gummies
  378. Pingback: best cbd uk
  379. Pingback: 5 best cbd oils
  380. Pingback: Wake Up Vibe
  381. Pingback: Adult Coach
  382. Pingback: Millie
  383. Pingback: Adriana
  384. Pingback: order custom paper
  385. Pingback: 100ml vape juice
  386. Pingback: judi bola online
  387. Pingback: luxuryhomesnews
  388. Pingback: buy genereiccialis
  389. Pingback: Panel solar precio
  390. Pingback: kissanime
  391. Pingback: Patient Gown
  392. Pingback: employment agency
  393. Pingback: agen casino
  394. Pingback: techy news
  395. Pingback: Scarves
  396. Pingback: LACATTURA
  397. Pingback: plus size knitwear
  398. Pingback: judi online
  399. Pingback: dc party rental
  400. Pingback: daftar togel
  401. Pingback: tamil chat room
  402. Pingback: Agen Casino Online
  403. Pingback: 먹튀사이트
  404. Pingback: statuslar
  405. Pingback: psychothic
  406. Pingback: Slot online
  407. Pingback: Situs judi bola
  408. Pingback: aquamarine ring
  409. Pingback: ctr seo meaning
  410. Pingback: beste behanger
  411. Pingback: Stop Floor Signs
  412. Pingback: idn poker
  413. Pingback: usd to eur
  414. Pingback: news
  415. Pingback: second passport
  416. Pingback: bar
  417. Pingback: tourism
  418. Pingback: travel advisory
  419. Pingback: Spain
  420. Pingback: lawyer
  421. Pingback: Italy
  422. Pingback: Madrid
  423. Pingback: Monaco
  424. Pingback: Dario Item
  425. Pingback: Ambassador
  426. Pingback: Liechtenstein
  427. Pingback: Italy
  428. Pingback: Switzerland
  429. Pingback: Spain
  430. Pingback: ασυρματα
  431. Pingback: Augmentin
  432. Pingback: live events
  433. Pingback: Event Staffing
  434. Pingback: Holster
  435. Pingback: property turkey
  436. Pingback: shop holistic cbd
  437. Pingback: cbd gummy review
  438. Pingback: phlebotomy
  439. Pingback: Dog Walking
  440. Pingback: Kratom
  441. Pingback: Kratom Powder
  442. Pingback: Cora
  443. Pingback: buy drugs online
  444. Pingback: Zakhar Berkut hd
  445. Pingback: judi online
  446. Pingback: judi online
  447. Pingback: dapoxetin
  448. Pingback: hovercraft
  449. Pingback: 4569987
  450. Pingback: daftar slot online
  451. Pingback: beiersdorf nigeria
  452. Pingback: definisi koda
  453. Pingback: news news news
  454. Pingback: 비트코인
  455. Pingback: joker
  456. Pingback: sig fig calculator
  457. Pingback: Gomitas CBD
  458. Pingback: Cápsulas CBD
  459. Pingback: aceite de cannabi
  460. Pingback: BATERIAS DE CBD
  461. Pingback: Lupton Fawcet
  462. Pingback: via sublingual
  463. Pingback: agen bola
  464. Pingback: psy
  465. Pingback: FHA
  466. Pingback: slot online
  467. Pingback: psy2022
  468. Pingback: projectio-freid
  469. Pingback: email marketing
  470. Pingback: blockchain
  471. Pingback: euro exchange rake
  472. Pingback: casino malaysia
  473. Pingback: juraganfilm
  474. Pingback: brondevil.com
  475. Pingback: Pipes for Sale
  476. Pingback: ExpressSmoke
  477. Pingback: delta 8 cartridges
  478. Pingback: B2B Data List
  479. Pingback: bathroom vanity
  480. Pingback: best handyman
  481. Pingback: kinoteatrzarya.ru
  482. Pingback: topvideos
  483. Pingback: video
  484. Pingback: buy ebay
  485. Pingback: พีจี
  486. Pingback: mm88
  487. Pingback: SAGAMING 1688
  488. Pingback: pgslot168
  489. Pingback: buy ebay
  490. Pingback: auto likes on ig
  491. Pingback: brick veneer
  492. Pingback: Ukrainskie-serialy
  493. Pingback: cialis cost 20mg
  494. Pingback: site
  495. Pingback: cialis shop usa
  496. Pingback: cialis stuffy nose
  497. Pingback: Led neon sign
  498. Pingback: Altcoin haberleri
  499. Pingback: KIDNEY INFECTION
  500. Pingback: hot tub heaters
  501. Pingback: top
  502. Pingback: Levitra Oral Jelly
  503. Pingback: Autoliker
  504. Pingback: Instagram Follower
  505. Pingback: how old is ice tea
  506. Pingback: corso fl studio
  507. Pingback: latest episode
  508. Pingback: click
  509. Pingback: SEO対策原宿
  510. Pingback: SEO対策東京
  511. Pingback: judi online
  512. Pingback: agen slot online
  513. Pingback: News
  514. Pingback: boyacı ustası
  515. Pingback: superitc
  516. Pingback: klussen
  517. Pingback: SEO対策渋谷
  518. Pingback: enter
  519. Pingback: carports canada
  520. Pingback: crypto investments
  521. Pingback: best forex robots
  522. Pingback: coloring page leaf
  523. Pingback: PD12
  524. Pingback: Veganoteca.com
  525. Pingback: ambar perfums
  526. Pingback: loungewear
  527. Pingback: Enter
  528. Pingback: hipnoterapi Jogja
  529. Pingback: shopgiejo
  530. Pingback: ADA Compliance
  531. Pingback: agen bola terbaik
  532. Pingback: jasa view youtube
  533. Pingback: Gutscheincode
  534. Pingback: Recruitment Agency
  535. Pingback: buy cbd gummies
  536. Pingback: Autoexport Schweiz
  537. Pingback: cytotmeds.com
  538. Pingback: chelovek-iz-90-h
  539. Pingback: podolsk-region.ru
  540. Pingback: superslot
  541. Pingback: o praze
  542. Pingback: hd film cehennemi
  543. Pingback: dizi
  544. Pingback: bender na4alo 2021
  545. Pingback: blogery_i_dorogi
  546. Pingback: judi slot online
  547. Pingback: harga view tiktok
  548. Pingback: Water Feature DIY
  549. Pingback: Luca
  550. Pingback: Concetta
  551. Pingback: jasa play spotify
  552. Pingback: Dakota
  553. Pingback: Esme
  554. Pingback: Vivienne
  555. Pingback: Betta
  556. Pingback: Hemp Flower
  557. Pingback: is cbd edibles
  558. Pingback: Yamileth
  559. Pingback: Cirillo
  560. Pingback: Giulia
  561. Pingback: Almira
  562. Pingback: Alisha
  563. Pingback: Giovanni
  564. Pingback: Bravo
  565. Pingback: Austeja
  566. Pingback: Jane
  567. Pingback: Canyon
  568. Pingback: slot deposit 5000
  569. Pingback: sub boards
  570. Pingback: baby swing chairs
  571. Pingback: best humidifiers
  572. Pingback: Best soundbar
  573. Pingback: top motherboards
  574. Pingback: Smarthome pets
  575. Pingback: Logitech meetup
  576. Pingback: all SMO News
  577. Pingback: chernaya vodova
  578. Pingback: 66181
  579. Pingback: koy cbd
  580. Pingback: Batista
  581. Pingback: Cielo
  582. Pingback: Angelina
  583. Pingback: home services
  584. Pingback: Vacation
  585. Pingback: Porno
  586. Pingback: vechernyy urgant
  587. Pingback: ukraine
  588. Pingback: Masaje
  589. Pingback: MBA
  590. Pingback: Formación
  591. Pingback: Santiago
  592. Pingback: Academias
  593. Pingback: Escuelas
  594. Pingback: Lugo
  595. Pingback: Curso
  596. Pingback: 3 katha floor plan
  597. Pingback: A3ixW7AS
  598. Pingback: cbd rich products
  599. Pingback: plaquenil
  600. Pingback: carrefourduweb
  601. Pingback: Distracted driving
  602. Pingback: is mustard keto
  603. Pingback: vitamin c for acne
  604. Pingback: smoothie delivery
  605. Pingback: bowflex home gym
  606. Pingback: slot
  607. Pingback: sbobet
  608. Pingback: link
  609. Pingback: KremlinTeam
  610. Pingback: medunitsa.ru
  611. Pingback: kremlin-team.ru
  612. Pingback: psychophysics.ru
  613. Pingback: yesmail.ru
  614. Pingback: 25 mg cbd capsules
  615. Pingback: buy one up
  616. Pingback: buy spores
  617. Pingback: Suicide Squad 2
  618. Pingback: pascalterjanian
  619. Pingback: barrazacarlos
  620. Pingback: homeworkhelp
  621. Pingback: homework help
  622. Pingback: thechiccounsel
  623. Pingback: Lexi
  624. Pingback: Faro
  625. Pingback: Mira
  626. Pingback: Helen
  627. Pingback: Gennaro
  628. Pingback: Ramona
  629. Pingback: Venice
  630. Pingback: Quintana
  631. Pingback: Mariah
  632. Pingback: Fabiana
  633. Pingback: Lionora
  634. Pingback: Fiorello
  635. Pingback: Jordana
  636. Pingback: Aisha
  637. Pingback: Elia
  638. Pingback: Terza
  639. Pingback: Matelda
  640. Pingback: Pellegrino
  641. Pingback: Tersa
  642. Pingback: Millie
  643. Pingback: Amaranta
  644. Pingback: click aqui
  645. Pingback: jasa backlink judi
  646. Pingback: calendar
  647. Pingback: cialis online
  648. Pingback: cheap viagra
  649. Pingback: Pascal Terjanian
  650. Pingback: anxiety vest
  651. Pingback: essay helper
  652. Pingback: us bong
  653. Pingback: smoke bong
  654. Pingback: pipes and bubblers
  655. Pingback: bubblers glass
  656. Pingback: bomg
  657. Pingback: Paityn
  658. Pingback: Grazia
  659. Pingback: Narcisa
  660. Pingback: Helen
  661. Pingback: CBD Vape Oil
  662. Pingback: CBD Vape Juice
  663. Pingback: Computers
  664. Pingback: denverwashandfold
  665. Pingback: Background Music
  666. Pingback: buy generic viagra
  667. Pingback: laundromat nearby
  668. Pingback: Aktionscode
  669. Pingback: super viagra
  670. Pingback: moving prop money
  671. Pingback: Enter
  672. Pingback: Go here
  673. Pingback: Click Here
  674. Pingback: Click Here
  675. Pingback: wood resin
  676. Pingback: gravity cbd oil
  677. Pingback: laser pointer
  678. Pingback: used car
  679. Pingback: kbc lottery
  680. Pingback: email database
  681. Pingback: daftar situs
  682. Pingback: goblin clan games
  683. Pingback: invu telefono
  684. Pingback: kbc contact
  685. Pingback: saacibo
  686. Pingback: Security Services
  687. Pingback: slot game malaysia
  688. Pingback: choice carts
  689. Pingback: bloom carts review
  690. Pingback: admission list
  691. Pingback: NMN
  692. Pingback: led lights
  693. Pingback: kbc head office
  694. Pingback: sprachferien
  695. Pingback: tech wear
  696. Pingback: vacation dresses
  697. Pingback: Gazete keyfi
  698. Pingback: tutoreo de tomates
  699. Pingback: trellising net
  700. Pingback: portal
  701. Pingback: check that
  702. Pingback: winlive4d
  703. Pingback: londoniscool.com
  704. Pingback: satta matka
  705. Pingback: satta matka
  706. Pingback: Jobs in Pakistan
  707. Pingback: escitalopram 20 mg
  708. Pingback: what is saas
  709. Pingback: kayak stabilizer
  710. Pingback: ba result
  711. Pingback: discount viagra
  712. Pingback: chimpanzees
  713. Pingback: CBD Topicals
  714. Pingback: viagra sample
  715. Pingback: viagra pills
  716. Pingback: online viagra
  717. Pingback: cheapest viagra
  718. Pingback: Delta 8 Gummies
  719. Pingback: ndt resumes
  720. Pingback: Wohnsachwerte
  721. Pingback: can you buy cialis
  722. Pingback: Wohnsachwerte
  723. Pingback: cialiselara.com
  724. Pingback: cialis pharmacy
  725. Pingback: Duna 2021
  726. Pingback: canada viagra
  727. Pingback: kbc lottery
  728. Pingback: GOMINOLAS DE CBD
  729. Pingback: legal
  730. Pingback: instagram saver
  731. Pingback: 1
  732. Pingback: School Holiday
  733. Pingback: joker123
  734. Pingback: cymbalta pain
  735. Pingback: cost of viagra
  736. Pingback: indocinemax
  737. Pingback: tadalafil dosage
  738. Pingback: sagaming1688
  739. Pingback: joker
  740. Pingback: pg
  741. Pingback: pgslot
  742. Pingback: Chudjenbet
  743. Pingback: Vegan CBD Gummies
  744. Pingback: generic for viagra
  745. Pingback: jual backlink
  746. Pingback: stromectol near me
  747. Pingback: SEXvGorode
  748. Pingback: sklep bhp
  749. Pingback: 먹튀
  750. Pingback: work from home job
  751. Pingback: sativa carts
  752. Pingback: cost of tadalafil
  753. Pingback: slot joker123
  754. Pingback: situs judi online
  755. Pingback: munchkin kittens
  756. Pingback: atlantic puffin
  757. Pingback: cialis 5 mg tablet
  758. Pingback: kbc lucky draw
  759. Pingback: Prodotti eurospin
  760. Pingback: buy ventolin usa
  761. Pingback: current us debt
  762. Pingback: rosacea ivermectin
  763. Pingback: tikfansfast
  764. Pingback: money for sale
  765. Pingback: virgin hair vendor
  766. Pingback: 30 inch bundles
  767. Pingback: tadalafil citrate
  768. Pingback: cialis genérico
  769. Pingback: viagro

Đã khóa bình luận